Çocuk gelişiminin her yaşında karşılaşığımız uyaran çeşitliliği 2 yaş civarındaki çocuklar için de önemli bir olgudur. 2 yaş döneminde beklenen basit sorulara cevap verme yeterliliği, kısa süre öncesinde yaşadığı bir durumu hatırlama, çevresindekileri(hala amca, bebek) tanıma, ona seslenildiğinde dikkatini verebilme, dikkat süresinin önceki yıla göre atması, tuvaleti geldiğinde bunu farketmesi ve ifade etmesi, herhangi bir nesneden oyun çıkarabilme kabiliyeti gibi bilişsel süreçlerin farkında olunması gerekir.
2 yaş çocuğun fiziksel gelişimde beklediğimiz kağıda rastgele karalamalar yapıyor olması, yere dökülmüş olan küçük parçacıkları(ekmek kırıkları gibi) baş ve işaret parmağını birleştirerek topluyor olabilmesi,elinden tutulduğunda merdien basamaklarını çıkabilmesi, 3-4 küpü üst üste koyabilmesi, çocuk kitabının sayfalarını kabaca çeviriyor olabilmesi, topu fırlatabilmesi, sıçramada ve zıplamada bacaklarını kullanıyor oluşu gibi özellikler takip edilmeli ve desteklenmelidir. Çocuğun deneyimleyebilmesi yönünde hareket edilmelidir. 2 yaşında gözlenen inatçılık kavramı başgösterecek, söylenenin tam tersini yapma isteği oluşacaktır, kızdığında mimikleriyle belli etme, tanıdığı ve sevdiği kişilere karşı sevgidini belli etme, onları öpme, istediği şeyleri belli etme ifade etme yönünde bilgi ve beceri kazanacaktır.
Kreş bu becerilerin takip edilmesi, desteklenmesi, bu becerilerin kazandırılması yönünden eğlenceli ve güvenli bir ortamdır. Akranlarıyla birlikte oyun oynama ve vakit geçirme ihtiyacında olacak olan çocuk uyaran çeşitliliği ve farklı aktivetelerde bulunacak. Hayal dünyasını genişletme fırsatını elde edecektir.
3 yaş grubumuzda önceliğimiz büyük kas – küçük kas gelişimi ve dil gelişimlerinin doğru bir şekilde tamamlamaktır. Bu yaş grubunda çocuğun oyun çocuğu olduğundan kaynaklı oyunla birlikte öğrenme amaçlanmaktır. Kas gelişimine yardımcı olarak yapılan aktiviteler kağıt ve gazete yırtma, parmak boya ve bunlara ek olarak yapılan çalışmalardır. Büyük kas gelişimi ise engeller üzerinden zıplama, belli bir alana tırmanma, müzik ve ritm eşliğinde dans etme, farklı boyut ve ağırlıktaki nesneleri hedefe atma gibi çalışmalarla desteklenir. Dil gelişim çalışmalarında ise tekerleme, şarkı, şiir, hikâye okuma ve hikâye tamamlama çalışmaları yapılmaktadır.
3 yaş çocuğu önce merak eder, gözlemler, sorular, sorar, yorum yapar ve olaya dahil olur. Bilişsel gelişimde yapılan etkinliklerle desteklenmektedir. Bilişsel gelişim alanında yapılan çalışmalar farklı olanı bulma, kare-üçgen ve daire şekillerinin tanınması, plan dahilinde verilmesi gereken bazı kavramlar ( ıslak-kuru, alçak-yüksek, uzun-kısa, şişman –zayıf vb ). Öğretmen rehberliğinde yapılan doğru çalışmalar ile çocuk desteklenecektir.
3 yaş civarındaki çocuklar artık kendi öz bakımlarını karşılayabilecek birçok beceriye sahiptirler. Eğer fırsat verilirse yemek yemek, giyinmek-soyunmak, temizlik gibi birçok ihtiyaçlarını kendileri karşılayabilirler. Başkalarına isteklerini belirtecek ve sosyal ilişki kurabilecek dil gelişimi düzeyine sahiptirler. Kendilerine söylenenleri, yönergeleri dinleyebilecek ve anlayabilecek yeterliliktedirler. Diğer çocuklarla oynayabilecek sabrı ve işbirliğini gösterebilecek olgunluktadırlar. Yani bu yaş çocuğun sosyal bir grubun parçası olmaya en hazır olduğu yaştır. Çocuklar genellikle 3 yaşlarında yuvaya gidebilecek olgunluğa erişirler. Anneye olan bağımlılığın yerini kendine güven almaya başlar.
Bu yaş grubundaki çocuklar, okula başlayarak birey olma yolunda çok ciddi bir adım atmış olurlar. Artık onlarında kendilerine ait bir dünyaları vardır. Buna paralel olarak gittikçe daha çok sosyalleşir, zihinsel olarak gelişir ve kelime bilgisinde atış olur.
4 yaş grubu çocukların hareketleri çok hızlanmıştır. Merdivenleri yardımsız ve ayak değiştirerek çıkarak pek çok gelişmiş hareketi gerçekleştirebilir. Bu hareketlilik sadece, 5 yaşına basıp aklı başında, kendine güven duygusuna sahip bir çocuğa dönüşene kadar devam edecektir. 4 Yaş çocuğu isteklerinin anında yerine getirilmemesini anlayışla karşılar. O artık kendi dışındaki dünyanın kuralları olduğunu, başkalarının hak ve istekleri olduğunu görür sonuçta beklemeyi öğrenir. Sorgu çağı 4 yaşında en üst seviyeye ulaşır.
Dört yaş çocuğunun konuşmasının net, düzgün ve akıcı olması beklenir. Konuşması dilbilgisi kurallarına uyar ve tümüyle anlaşılabilir. Konuşması artık çok fazla çocuksu ifadeler taşımaz. Yakın geçmişteki olayları birbiri ile ilişkilendirerek anlatır. Adını, soyadını, ev adresini ve yaşını söyleyebilir, 20 ye kadar ezbere sayabilir, nesne sözcük arasında eşleştirme yapabilir. 4 yaş çocuğu tartışmayı ve mantık yürütmeyi sever, “çünkü” gibi kelimeleri sıklıkla kullanır. Sebep sonuç ilişkilerine ilgi duyar. Sürekli olarak “Neden? Ne zaman? Niçin?” sorularıyla ısrarla sözcüklerin anlamlarını sorar. Uzun öyküleri dinler, başı ortası ve sonu olduğunu anlar, gerçek ve düş ürünlerini bazen karıştırarak anlatır. Çocuk şiirlerini ve şarkılarını ezbere söyler. Dört yaş çocuklarının çoğu harfleri ve özellikle de kendi isimlerini yazmayı başarırlar. Ayrıca harflere ait sesleri de kavramaya başlarlar. Okumayı öğrenme sürecinde önemli bir aşamaya ulaşırlar ve koordinasyon ve dengesi, yetişkin birisininkine benzer olacaktır. Ayak parmağının ucunda durabilir, tek ayağı ile zıplayabilir ve takla atabilir. Merdivenlere ve ağaçlara tırmanır. Parmak ucunda öğretilmesi halinde okumayı da öğrenebilirler.
4 yaşındaki çocuğunuzun hayal dünyası oldukça aktif olmaya devam edecektir. Gerçek ile hayali olanı ayırt etme yeteneği önemli ölçüde artar ancak yine de gerçek ve hayali olan arasındaki farkı zaman zaman karıştırabilir. Genellikle yüksek sesler, karanlık, hayvanlar ve bazı insanlardan korkar. Bu yaşta çocuk duyguları ve çevrelerindekilerin duygusal ihtiyaçlarını anlamaya başlar. Kendine güvenleri artar. İnsanların gözlerine bakar ve dinlemelerini ister. Cinselliğin daha çok farkında olmaya başlar. Kızlar ve erkekler arasındaki farklılıklar hakkında sorular sormaya başlayabilir, cinsel bölgelerini inceleyebilir ve diğer çocukların özel bölgeleri hakkında merakını ifade edebilir. Anne babalarını kıskanma eğiliminde olabilirler.
Üç tekerlekli bisiklete binmede yeterlilik gösterir. Dizlerini kırmadan öne eğilebilir ve yerden bir nesneyi alabilir. Top atma, yakalama, zıplatma ve tekmeyle vurmayı başarabilir. Fırlatma, tutma, sektirme gibi top oyunları oynayabilirler. Diş fırçalama, giyinme, ayakkabı bağlama gibi eylemler anne babanın ufak yardımlarıyla başarılabilir. İnce motor beceriler olarak; gözlerini ayrı ayrı kapatabilir ve tek gözle kaldığında bazı nesneleri toplayabilir. Boncukları ipe dizebilir. Küplerden kuleler yapabilir. Taklit ederek sağ ve sol elini tam olarak açar ve başparmağını her bir parmağına dokundurabilir. Kalemi başarı ile tutar ve kullanır. Örneğe bakarak bazı harf ve işaretleri çizebilir. Çizdiği insan resminde baş, kol, bacaklar ve parmaklar belirgindir. Resimlerini çizmeden önce ne çizeceğini söylemeye başlar. Dört yaş çocuğunuz bu yıl ortalama 2 kilo alacak ve 5 cm uzayacaktır. Yüz hatları daha belirgin olacaktır.
Dramatik oyunlar sergilediği kılıktan kılığa girdiği oyunları tercih eder. Yaratıcılığını ortaya koyduğu ve değişik evde bulduğu bazı malzemelerle farklı şeyler üretmeye başlar. Yetişkinler ve arkadaşları ile hem işbirliği içinde hem de çatışma halindedir. Ama bu süreçte vurmak yerine sözlerini kullanarak tartışması gerektiğini öğrenir. Oyun oynarken sıra beklemesi gerektiğini öğrenir. Kendinden küçüklere karşı sevecendir, ilgi gösterir ve oyu arkadaşlarının duygularını anlamaya çalışır. Geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman hakkında yeterli bir değerlendirme yapabilir.
5 YAŞ: İlk çocukluk evresinin düğüm noktasını, aile ve çocuk için “altın yaş” olarak nitelendirilen 5 yaş oluşturur. Daha bilgili ve olgun bir birey görünümünde olan 5 yaş çocuğu, çevresine karşı dostça bir yaklaşım içindedir. En belirgin özellikleri arasında, yeterli ve dengeli oluşu gelmektedir. 5 yaşındaki çocuk, yeteneklerinden en iyi biçimde yararlanmak ister; hak ettiği sorumluluk ve ödüllere biraz olsun sahip olmaktan hoşlanır. 5 yaş çocuğu, yaşadığı kültür çevresine uyum göstermeyi, başarılı bir kontrolle gerçekleştiren çocuktur. Bu özellikleriyle 5 yaş çocuğu, yüksek derecede toplumsallaşmış bir birey görünümündedir. 4 yaş çocuğu, yarım bırakılan bir şeye duyarsızken 5 yaş çocuğu başladığını bitirmeyi sever. O, artık daha çabuk karar verir. Kas hâkimiyeti gelişmiştir, düzenli cümleleriyle insanlarla olan kişisel ve sosyal ilişkileri artmıştır. Bunun yanı sıra kendine ilişkin düşünceleriyle ailesine, okula ve topluma uyumu belirgin bir biçimde artmıştır. Ne kendisi, ne de çevresiyle çelişki halindedir. Kritik durumlarda soğukkanlı olmayı başarır. Güven duygusu ve soğukkanlılık 5 yaş çocuğunun övülecek yapısını açıklar. Dikkatlidir. Kendi kendini eleştirir. Fakat kendine güveni de vardır. Söylenenlere inanır ve uyar, belleği güçlüdür. Kısaca 5 yaşındaki çocukta, motor dengenin, düşüncenin, bireysel-toplumsal ilişkilerin, benlik kavramının; evde, okulda ve toplum içinde uyumun daha belirli olduğu görülür.
6 YAŞ - ANASINIFI HAZIRLIK SINIFINDA NEYİ HEDEFLEMEKTEYİZ
Öncelikle psiko-sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimlerinin izlenmesi, olumlu benlik ve kişilik gelişiminin desteklenmesi ve sosyal becerilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılır. Sınıf içi rehberlik çalışmalarında; öğrencilerin sorumluluk, saygı, paylaşma gibi değerler kazanması, arkadaş ilişkilerini geliştirme, sosyalleşme, çatışma çözme becerilerini geliştirmesi hedeflenir.
Bunula birlikte :
Özgürlüklere saygı: Özgürlüğüne saygı duyulan her çocuk, başkalarının özgürlüklerine saygı duymayı öğrenir.
Farklılıklara saygı: Düşüncelerine; diline; inançlarına; cinsiyetine; kültürüne; fiziksel görüntü, sağlık durumu, zekâ düzeyi, ilgi alanları gibi kişisel özelliklerine ve başkaca aidiyetlerine saygı duyulan her çocuk, başkalarının farklılıklarına saygı duymayı ve farklılıkların olmasından dolayı mutlu olmayı öğrenir.
Haklara saygı: Kişilik haklarına saygı duyulan her çocuk, başkalarının haklarına saygı duymayı öğrenir.
Doğaya ve çevreye saygı: Doğayla ve doğanın her türlü unsuruyla tanışmasına, ilişki kurmasına olanak sağlanan her çocuk kendini doğanın bir parçası olarak görmeyi ve doğaya saygı göstermeyi öğrenir.
Yurt kavramına saygı: Bir insanın kendini gerçekleştirmesi için en temel koşulun bağımsız bir yurdu olması gerektiğini kavrayan her çocuk; yurt sevgisinin, yurt toprağının altında ve üstünde var olan her türlü değeri korumak ve geliştirmekle eşdeğer olduğunu öğrenir. Bunun her insanın hakkı olduğunu ve bu hakkı kullanmanın evrensel insani değerlerden hiçbiri ile çatışamayacağını anlar.
Bu çalışmalara ek olarak 1. Sınıfa hazırlık olarak çizgi çalışmaları, matematik çalışmaları, fen ve doğa deneyleri yapılmaktadır.
Bu dönemde okul hayatını iyi ve eğlenceli olarak tanımış olan çocuk ilkokula hazırlıklı, yeni şeyler öğrenmeye ve bilmeye yatkın, akranlarıyla olan sosyal becerinlerinde gelişmiş ve deneyimli olarak akademik hayatını sürdürecektir.